Wizyta studyjna w SOWA UJ

W dniach 28-29 maja 2026 roku, w ramach projektu „Program antydropoutowy – Zostań na UW!”, odbyła się wizyta studyjna kadry Centrum Pomocy Psychologicznej UW w Studenckim Ośrodku Wsparcia i Adaptacji (SOWA) Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Cele wizyty studyjnej zostały zrealizowane zgodnie z założeniami – odbyły się zaplanowane spotkania, podczas których nastąpiła wymiana doświadczeń kadry obu ośrodków, również z podziałem na podgrupy zgodnie z pełnionymi funkcjami: zespół kierowniczy, zespół psychologów i terapeutów oraz zespół administracyjny. Szczegółowo omówiono procedury związane z pierwszym kontaktem osób poszukujących wsparcia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Członkowie obu zespołów wzięli także udział w konferencji poświęconej problemom młodych dorosłych oraz organizacji pomocy psychologicznej na uczelniach wyższych. Szczególnie wartościowe okazały się dyskusje dotyczące modeli wsparcia oferowanych osobom studiującym w dużych ośrodkach akademickich oraz ich funkcjonowania we współczesnym, dynamicznie zmieniającym się świecie. Uczestnicy wizyty mieli możliwość zapoznania się i porównania rozwiązań dotyczącymi różnych obszarów funkcjonowania systemu wsparcia na obu uczelniach.

 

RODZAJE WSPARCIA

W trakcie wizyty zostały omówione rodzaje oddziaływań pomocowych prowadzonych przez oba ośrodki. Główne różnice zarysowały się w obszarze oferty działań grupowych, warsztatowych i szkoleniowych. W tym zakresie CPP UW kładzie większy nacisk na prowadzenie grup terapeutycznych, grup wsparcia, warsztatów oraz szkoleń. Prowadzi również klub dla osób neuroróżnorodnych. Zespół SOWA UJ koncentruje się natomiast przede wszystkim na oddziaływaniach indywidualnych. Zespół SOWA UJ nie prowadzi również Telefonu Zaufania ani Czatu Zaufania, a w sytuacjach kryzysowych studenci tej uczelni korzystają z oferty miejskiego Ośrodka Interwencji Kryzysowej.

W sytuacjach bardziej wymagających, gdy osoba zgłaszająca się prezentuje objawy psychotyczne lub zgłasza myśli bądź zamiary samobójcze, jest ona kierowana w trybie pilnym na konsultację psychiatryczną lub do szpitalnego oddziału ratunkowego. Również podczas dłużej trwających kontaktów pomocowych – w ośrodku UJ możliwe jest odbycie do 12 spotkań z psychologiem lub terapeutą.

DBANIE O ANONIMOWOŚĆ

Oba zespoły oferują pomoc wszystkim członkom społeczności akademickiej, przy czym zespół SOWA UJ ma możliwość przyjmowania osób doktoryzujących się oraz pracowników uczelni w innym budynku niż osoby studiujące. Rozwiązanie to zapewnia większy komfort osobom korzystającym ze wsparcia i ogranicza ryzyko spotkania pod gabinetem psychologa lub lekarza studenta oraz jego wykładowcy.

DOBRE PRAKTYKI WEWNĘTRZENGO FUKCJONOWANIA ZESPOŁÓW

Oba zespoły w podobny sposób organizują swoją pracę – jeden dzień w tygodniu przeznaczają na zebrania zespołu i superwizje. Współpraca z lekarzem psychiatrą została przez oba zespoły uznana za bardzo ważny element systemu wsparcia oferowanego przez uczelnię. Korzystanie z superwizji – zarówno merytorycznej, prowadzonej przez superwizora niezwiązanego z uczelnią, jak i interwizji czy superwizji koleżeńskiej realizowanej w ramach pracy zespołu – stanowi istotny element zapewnienia wysokiej jakości wsparcia, umożliwia wczesne rozpoznawanie potencjalnych trudności oraz wspiera trafniejszą ocenę funkcjonowania osoby, przede wszystkim w kontekście jej życia akademickiego. Omówiono także praktyki dbania o dobrostan członków zespołów oraz ciągłego wzmacniania integracji wewnątrz zespołów.

ZMIANA WŚRÓD OSÓB STUDIUJĄCYCH

Istotnym obszarem refleksji były zagadnienia związane z zagrożeniami wynikającymi z nadmiernego korzystania z mediów społecznościowych przez młode osoby, zastępowania relacji bezpośrednich kontaktami online, a także obserwowanego opóźniania momentu wchodzenia w dorosłość. Podczas konferencji podkreślano, że obserwowany współcześnie okres wydłużonej adolescencji przypada często na czas studiowania. Z tego względu ośrodki wsparcia funkcjonujące przy uczelniach wyższych powinny dostosowywać swoje działania do specyfiki sytuacji rozwojowej osób studiujących oraz uwzględniać zagrożenia charakterystyczne dla tego etapu życia. Wśród najistotniejszych wyzwań wskazywano ryzyko rezygnacji ze studiów, nadużywania substancji psychoaktywnych, rozwoju zaburzeń psychicznych, w tym epizodów depresyjnych i zaburzeń psychotycznych, a także zagrożenie zachowaniami samobójczymi.

GRUPY O SZCZEGÓLNYCH POTRZEBACH

Duże zainteresowanie uczestników wzbudziły również wyzwania związane z międzykulturowym kontekstem funkcjonowania współczesnych uczelni, w tym świadczeniem pomocy psychologicznej osobom obcojęzycznym i pochodzącym z różnych kręgów kulturowych. Ważnym tematem konferencji było także projektowanie wsparcia dla osób neuroróżnorodnych, ze szczególnym uwzględnieniem osób prezentujących cechy określane jako pathological demand avoidance (PDA). Zwrócono uwagę, że trudności związane z tym profilem funkcjonowania mogą stanowić jeden z czynników zwiększających ryzyko rezygnacji ze studiów przez osoby neuroatypowe oraz utrudniać korzystanie przez nie z dostępnych form wsparcia psychologicznego. Szczególne miejsce w programie konferencji oraz w dyskusjach uczestników zajmowała problematyka wsparcia osób znajdujących się w kryzysie samobójczym.

PRZYKŁADY DOBRYCH PRAKTYK Z WIZYTY STUDYJNEJ

1. Rozwiązania dotyczące wczesnej identyfikacji osób zagrożonych rezygnacją ze studiów, w tym analiza różnic pomiędzy zgłoszeniami bezpośrednimi i pośrednimi oraz wykorzystanie „apteczki pierwszej pomocy psychologicznej” jako narzędzia wspierającego szybkie reagowanie na pojawiające się trudności i kryzysy.
2. Rozwijanie współpracy między jednostkami odpowiedzialnymi za wsparcie psychologiczne oraz dostępność kształcenia (m.in. Centrum Dostępności UJ oraz Biuro ds. Osób z Niepełnosprawnościami UW) w celu zapewnienia skoordynowanego wsparcia osobom neuroróżnorodnym oraz osobom zagrożonym rezygnacją ze studiów z przyczyn związanych ze zdrowiem psychicznym lub trudnościami adaptacyjnymi.
3. Systematyczna współpraca zespołów wsparcia psychologicznego z organizacjami studenckimi oraz rozwijanie formalnych i nieformalnych kanałów komunikacji służących promocji zdrowia psychicznego, wzmacnianiu dobrostanu i rezyliencji osób studiujących oraz zwiększaniu świadomości dostępnych form wsparcia. Działania te mogą przyczyniać się do wzrostu retencji studentów oraz ograniczania zjawiska przedwczesnego kończenia kształcenia.
4. Wzmacnianie współpracy pomiędzy lekarzami psychiatrami, psychologami, interwentami kryzysowymi oraz superwizorami współpracującymi z uczelnią w celu zapewnienia kompleksowego i skoordynowanego systemu wsparcia. Szczególnie wartościową praktyką było omówione podczas wizyty studium przypadku (case study), ilustrujące znaczenie interdyscyplinarnej współpracy specjalistów w procesie wspierania osób studiujących znajdujących się w kryzysie psychicznym lub zagrożonych przerwaniem kształcenia.